1. Inleiding

1.1 Aanleiding
De laatste Nederlandse richtlijn voor de behandeling van hepatitis C infectie stamt uit 2014. [1] Sinds de introductie van de eerste generatie protease remmers (boceprevir (Victrelis®) en telaprevir (Incivo®) in 2012 is het therapeutische landschap drastisch veranderd. Vanaf eind 2014 zijn nieuwe direct werkende antivirale middelen (DAAs) beschikbaar in Nederland waardoor een volledig orale en interferon vrije behandeling mogelijk is geworden. Inmiddels worden de volgende middelen vergoed voor alle patiënten met een chronische hepatitis C infectie: sofosbuvir (Sovaldi®), simeprevir (Olysio®), daclatasvir (Daklinza®) paritaprevir/ritonavir/ombitasvir (Viekirax®) met of zonder dasabuvir (Exviera®), sofosbuvir/ledipasvir (Harvoni®), grazoprevir/elbasvir (Zepatier®) en sofosbuvir/velpatasvir (Epclusa®). Fase-3 en real world studies hebben aangetoond dat behandeling met een combinatie van deze nieuwe DAAs zeer effectief is en over het algemeen nauwelijks bijwerkingen met zich meebrengt. Ten einde deze middelen in de praktijk doelmatig en juist in te zetten hebben de verschillende beroepsverenigingen het initiatief genomen om een update van de in 2014 gepubliceerde richtlijn Hepatitis C op te stellen. Dit richtsnoer is bedoeld voor zowel patiënten met een HCV mono-infectie als ook met een HIV/HCV coinfectie.

1.2 Doelstelling
Dit richtsnoer is opgesteld om een praktische leidraad te bieden bij de indicatiestelling en behandeling van patiënten met een (chronische) hepatitis C virusinfectie. De doelstelling is om de uniformiteit en daarmee ook de kwaliteit van de behandeling van hepatitis C in Nederland te bevorderen. Dit richtsnoer geeft aanbevelingen over de behandeling van acute en chronische hepatitis C infectie bij volwassen patiënten, met aandacht voor patiënten met nierinsufficiëntie, falen van eerdere antivirale therapie, gedecompenseerde levercirrose en in de transplantatie setting. Dit richtsnoer vormt een leidraad voor de dagelijkse praktijk, in individuele gevallen kan hiervan worden afgeweken.

1.3 Totstandkoming van het richtsnoer
Dit richtsnoer is tot stand gekomen op initiatief van en uit naam van de Nederlandse Internisten Vereniging (NIV), Nederlandse Vereniging voor HIV behandelaren (NVHB), Nederlandse Vereniging voor Maag-Darm-Leverziekten (NVMDL), Nederlandse Vereniging voor Hepatologie (NVH) en Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuis Apothekers (NVZA). Afgevaardigden (zie figuur) hebben tijdens verschillende bijeenkomsten dit richtsnoer opgesteld.


 
1.4 Methoden
De werkgroep heeft in de eerste bijeenkomst bepaald dat de adviezen in dit richtsnoer gebaseerd zijn op de meest recent aanbevelingen in beschikbare buitenlandse richtlijnen. Er is in dit richtsnoer dus geen beoordeling gedaan van de individuele studies, maar de adviezen uit bovenstaande richtlijnen zijn toegepast op de Nederlandse situatie. In specifieke situaties waarin de aanbevelingen niet eenduidig zijn of onvoldoende data beschikbaar is, is gezocht naar bewijs in ‘real world’ studies.

Voor de huidige versie van het richtsnoer is gekozen om de aanbevelingen van de EASL (EASL Recommendations on Treatment of Hepatitis C 2016 [2]) primair te volgen. Daar waar deze afwijken van de Nederlandse situatie wordt  indien mogelijk de Amerikaanse richtlijn (AASLD/IDSA: Recommendations for Testing, Managing, and Treating Hepatitis C, version September 2016, 2016, www.hcvguidelines.org [3]) gevolgd. Sinds de update van juni 2017 is er voor gekozen om de behandelopties te prioriteren o.b.v. bewijslast en staat het regime met de hoogste bewijslast bovenaan. In geval van gelijke bewijslast wordt de alfabetische volgorde aangehouden. De richtsnoercommissie is van mening dat omdat de daadwerkelijke kosten van behandeling niet bekend zijn, deze ook niet mee kunnen wegen in de besluitvorming.


1.5 Level of evidence
In de richtlijnen worden verschillende manieren gebruikt om het bewijsniveau van de aanbeveling uit te drukken. De werkgroep heeft ervoor gekozen het bewijsniveau van de EASL richtlijn weer te geven in dit richtsnoer.[2]

EASL bewijslast:


 
1.6 Update en beschikbaarheid
Na belangrijke updates van de internationale richtlijnen of nadat er nieuwe data beschikbaar is gekomen zal het richtsnoer bijgewerkt worden. Het richtsnoer met de meest recente update zal beschikbaar zijn op de website www.hcvrichtsnoer.nl. De websites van de beroepsverenigingen (www.internisten.nl http://richtlijnhiv.nvhb.nl/  www.mdl.nl www.nvza.nl) zullen naar deze website doorlinken. Daarnaast is een link naar het richtsnoer te vinden op www.zorginzicht.nl.

1.7 Contact
Mochten er specifieke vragen zijn over het richtsnoer, dan kunt u deze stellen via het algemene e-mailadres: info@hcvrichtsnoer.nl
 
index.html